Klimatyzatory w biurze

W pewnej firmie pracownicy administracyjno-biurowi złożyli oficjalny wniosek do pracodawcy z prośbą o zakup klimatyzatorów do pomieszczeń pracy biurowej w związku z letnimi upałami. Co powinien zrobić ten pracodawca?



Pomieszczenia pracy i ich wyposażenie powinny zapewniać pracownikom bezpieczne oraz higieniczne warunki pracy (§ 15 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy - Dz.U. z 2003 r. nr 169, poz. 1650 z późn. zm.).

Pamiętaj, że zapewnienie w pomieszczeniach pracy odpowiedniej temperatury to jeden z elementów zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy. Przepisy nie określają jednak pojęcia odpowiedniej temperatury.

Odpowiednia temperatura w pomieszczeniach pracy

W pomieszczeniach pracy należy zapewnić temperaturę odpowiednią do wykonywanej pracy, nie niższą niż 14°C (287 K), chyba że nie pozwalają na to względy technologiczne. Natomiast w pomieszczeniach biurowych temperatura nie może być niższa niż 18°C (291 K).

Można uznać, że ustalone temperatury obliczeniowe ogrzewanych pomieszczeń - dla pomieszczeń biurowych 20°C - odpowiadają w przybliżeniu optymalnym temperaturom w pomieszczeniach, w tym pomieszczeniach pracy (§ 134 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie - Dz.U. nr 75, poz. 690 z późn. zm.).

Kiedy wniosek o zakup klimatyzatora jest uzasadniony?

Jeżeli temperatura w pomieszczeniach pracy biurowej znacząco przekracza optymalną temperaturę do pracy (czyli 20°C), to wniosek pracowników o podjęcie działań o jej obniżenie należy uznać za uzasadniony.

Pamiętaj, że pracodawca musi zapewnić bezpieczne i higieniczne warunki pracy przy wykorzystaniu osiągnięć nauki oraz techniki (art. 207 § 2 Kodeksu pracy). Dlatego przysługuje mu wybór sposobu realizacji obowiązku zapewnienia optymalnej temperatury w pomieszczeniach pracy.

Napoje dla Pracowników

Pamiętaj, że pracodawca musi zapewnić nieodpłatnie pracownikom zatrudnionym w warunkach szczególnie uciążliwych odpowiednie napoje, jeżeli jest to niezbędne ze względów profilaktycznych (art. 232 Kodeksu pracy).
Rodzaje tych napojów i wymagania, jakie powinny spełniać, a także przypadki i warunki ich wydawania, określają przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z 28 maja 1996 r. w sprawie profilaktycznych posiłków i napojów (Dz.U. nr 60, poz. 279).
Niektóre regulacje związane z tą problematyką zostały zawarte również w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz.U. z 2003 r. nr 169, poz. 1650 z późn. zm.).


Napoje dla pracowników


Obowiązkiem pracodawcy jest zapewnienie:


- wody zdatnej do picia lub innych napojów - wszystkim pracownikom,
- wody i innych napojów (np. wody mineralnej, herbaty, soków owocowych) - pracownikom zatrudnionym stale lub okresowo w warunkach szczególnie uciążliwych.




Pamiętaj, że liczba, rodzaj i temperatura napojów powinny być dostosowane do warunków wykonywanej pracy oraz potrzeb fizjologicznych pracowników.




Komu przysługują napoje?


Napoje zimne lub gorące (w zależności od warunków wykonywanej pracy) trzeba zapewnić pracownikom zatrudnionym:


- w warunkach gorącego mikroklimatu (czyli w pomieszczeniach, miejscach wykonywania pracy, w których panuje wysoka temperatura) charakteryzującego się wartością wskaźnika obciążenia termicznego (WBGT) powyżej 25°C,
- w warunkach zimnego mikroklimatu (gdzie panuje niska temperatura) charakteryzującego się wartością wskaźnika siły chłodzącej powietrza (WCI) powyżej 1000,
- przy pracach na otwartej przestrzeni przy temperaturze otoczenia poniżej 10°C lub powyżej 25°C,
- przy pracach związanych z wysiłkiem fizycznym, powodującym w ciągu 1 zmiany  roboczej efektywny wydatek energetyczny organizmu powyżej 1500 kcal (6280 kJ) u mężczyzn i 1000 kcal (4187 kJ) u kobiet,
- na stanowiskach pracy, na których temperatura spowodowana warunkami atmosferycznymi przekracza 28°C.


Pamiętaj także, że napoje powinny być:


- odpowiednio zimne lub gorące - w zależności od warunków wykonywania pracy,
- wzbogacone w sole mineralne i witaminy - w przypadku wykonywania pracy w warunkach gorącego mikroklimatu,
- dostępne dla pracowników w ciągu całej zmiany roboczej i w ilości zaspokajającej ich potrzeby.

Wpływ wysokiej temperatury otoczenia na człowieka

Środki do poprawy wpływu niekorzystnych warunków mikroklimatycznych na pracownika


Środki do poprawy wpływu niekorzystnych warunków mikroklimatycznych na pracownika to m.in.:
• dobór pracowników pod względem zdrowotnym, wiekowym, 
• właściwa organizacja pracy wprowadzenie skróconego czasu ekspozycji na    
  działanie środowiska termicznego (zimnego czy gorącego), np.: stosowanie 
  częstych przerw albo prac zamiennych, 
• regulacja fizycznymi czynnikami środowiska w zależności od potrzeb: 
  ogrzewanie, wentylacja, klimatyzacja, odpowiednio do rodzaju wykonywanej 
  pracy, 
• zabezpieczenia techniczne, np.: kubatura i wysokość pomieszczeń, żaluzje w 
  oknach, izolacja źródeł ciepła, izolacja urządzeń o bardzo niskiej 
  temperaturze, odległości stanowiska pracy od źródeł ciepła, 
• zmniejszenie wydatku energetycznego pracownika w przypadku nadmiernego 
  obciążenia środowiskiem termicznym przez skrócenie czasu pracy czy 
  zmienność wykonywania prac, 
• stosowanie środków ochrony indywidualnej (odzież, obuwie, rękawice), 
• zapewnienie miejsc do ogrzania się i wysuszania odzieży wilgotnej od 
  zewnątrz czy od wewnątrz (przepoconej), 
• zapewnienie chłodnych napojów z odpowiednią zawartością soli mineralnych 
  - latem, a zimą podawanie ciepłych napojów i posiłków profilaktycznych, 
• monitorowanie warunków w miejscu wykonywania prac - pomiary ciągłe czy 
  okresowe, 
• przerwanie prac przy: 
- temperaturze wewnątrz pomieszczeń poniżej 14°C (287 K), chyba że względy 
  technologiczne na to nie pozwalają, natomiast w pomieszczeniach pracy, w 
  których jest wykonywana lekka praca fizyczna i biurowa poniżej 18°C(291 K)
- przekroczeniu, dla mikroklimatu zimnego, dopuszczalnej wartości wskaźnika 
  WCI, tj. w ciągu 8-godzinnego dobowego wymiaru czasu pracy 1200 kcal*  
  2*h-1,
- przekroczeniu, dla mikroklimatu gorącego, wartości WBGT w ciągu 8-
  godzinnego dobowego wymiaru czasu pracy wartości dopuszczalnych 
  podanych w tabeli 2 zał. C. do rozp. w sprawie NDS i NDN.


Odpowiedzią organizmu na wzrost temperatury otoczenia jest przede wszystkim rozszerzenie naczyń krwionośnych skóry i wzrost skórnego przepływu krwi. Następnie uruchomiony zostaje drugi mechanizm obronny, tj. wzmożone wydzielanie potu. Oba te mechanizmy pozwalają na utrzymanie homeostazy termicznej ustroju.


Działanie tych mechanizmów powoduje jednak wiele wtórnych zmian o charakterze czynnościowym (odwracalnym), takich jak:
• zmiany w rozmieszczeniu krwi, 
• przyspieszenie czynności serca, 
• odwodnienie, 
• utrata soli z organizmu. 


Jeżeli przekroczone zostaną możliwości termoregulacyjne organizmu, wówczas wzrasta temperatura ciała, co szczególnie wyraźnie wpływa na czynność ośrodkowego układu nerwowego.


Wpływ wysokiej temperatury otoczenia na człowieka


U człowieka nieprzystosowanego, wpływ gorąca przejawia się złym samopoczuciem, zmniejszeniem wydolności fizycznej i psychicznej. Zwiększa się częstość tętna i oddechów, spada ciśnienie krwi, człowiek staje się skłonny do omdleń. Mogą pojawiać się bóle skurczowe ze strony przewodu pokarmowego. U ludzi narażonych przez dłuższy czas na działanie wysokiej temperatury występuje ogólna bierność, trudność w koncentracji uwagi, czasem upośledzenie zdolności do wykonywania czynności wymagających zręczności i precyzji.


Obniżenie wydolności fizycznej człowieka może być na tyle duże, że nawet lekka praca stanowi znaczne obciążenie fizyczne czy psychiczne. Obniża się zwłaszcza zdolność do wykonywania krótkotrwałych wysiłków fizycznych, o których decyduje czynność układu nerwowego i samych mięśni. Przyczyną obniżenia ogólnej wydolności fizycznej w środowisku o podwyższonej temperaturze jest ograniczona możliwość adaptacji organizmu do wysiłków, szczególnie w zakresie układu krążenia, z powodu gorszego zaopatrzenia krwi w tlen.


W związku z tym człowiek w gorącym środowisku staje się spowolniały, stara się ograniczyć wysiłki fizyczne, najchętniej przyjmuje pozycję siedzącą czy nawet leżącą.
Wzrost tętna, maksymalny poziom produkcji potu oraz wzrost temperatury wewnętrznej ciała są czułymi wskaźnikami obciążenia cieplnego organizmu i wyznaczają granice tolerancji niekorzystnego wpływu na organizm człowieka gorącego środowiska i pracy wykonywanej w takich warunkach.